डिजिटल शिक्षामा नेपालको प्रगति

नेपालमा डिजिटल शिक्षाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ। कोभिड-१९ पछि सुरु भएको अनलाइन शिक्षाले नयाँ आयाम थपेको छ। विद्यालयहरूले अनलाइन प्लेटफर्महरू प्रयोग गरेर शिक्षा निरन्तरता दिएका छन्। जुम, गुगल क्लासरुम र अन्य डिजिटल प्लेटफर्महरूको प्रयोगले शिक्षकहरूको क्षमता विकास भएको छ। यसले दुर्गम क्षेत्रका विद्यार्थीहरूलाई पनि गुणस्तरीय शिक्षाको पहुँच दिएको छ।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले डिजिटल नेपाल फ्रेमवर्कअन्तर्गत शिक्षा क्षेत्रको डिजिटलाइजेशनमा प्राथमिकता दिएको छ। सरकारले सबै विद्यालयहरूमा इन्टरनेट जडान गर्ने लक्ष्य राखेको छ। डिजिटल पुस्तकालयको स्थापनाले विद्यार्थीहरूको पहुँच बढाएको छ। शिक्षकहरूका लागि डिजिटल साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ।

निजी क्षेत्रको पहलकदमीले डिजिटल शिक्षामा नवाचार ल्याएको छ। स्थानीय एजुकेसन टेक कम्पनीहरूले नेपाली भाषामा शैक्षिक एपहरू विकास गरेका छन्। अन्तर्क्रियात्मक सामग्री र गेमिफिकेशनले बालबालिकाहरूको सिकाइमा चासो बढाएको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता र भर्चुअल रियालिटीको प्रयोग शिक्षा क्षेत्रमा बिस्तारै सुरु भएको छ।

तर डिजिटल शिक्षाका केही चुनौतीहरू छन्। सबै ठाउँमा इन्टरनेटको पहुँच नहुनु, विद्युतको समस्या र स्मार्टफोन वा कम्प्युटरको अभाव मुख्य बाधाहरू हुन्। डिजिटल डिभाइडले शैक्षिक असमानता बढाउने जोखिम छ। यसका बावजुद डिजिटल शिक्षाले नेपाली शिक्षा प्रणालीमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको र भविष्यको शिक्षाको आधार तयार पारेको छ।